សមាធិ មិនមែនជាការបញ្ឈប់ការគិត

 

សមាធិ មិនមែនជាការបញ្ឈប់ការគិតទេ ហើយក៏មិនមែនធ្វើឱ្យខួរក្បាលឈប់ដំណើរការដែរ។ នេះគឺជាការយល់ច្រឡំមួយ ដែលរីករាលដាលយ៉ាងខ្លាំង។

មនុស្សជាច្រើនព្យាយាមអង្គុយសមាធិ ដោយ “ប្រយុទ្ធនឹងគំនិត” របស់ខ្លួន។ កាន់តែហាមមិនឱ្យគិត កាន់តែគិតច្រើនឡើង។កាន់តែព្យាយាមធ្វើឱ្យខួរក្បាលទទេ ខួរក្បាលកាន់តែរវល់។ ព្រោះតាមធម្មជាតិ ខួរក្បាលត្រូវបានបង្កើតឡើង ឱ្យគិតជានិច្ច។

ដូច្នេះ ស្នូលសំខាន់នៃសមាធិ មិនមែនជា “ការបញ្ឈប់គំនិត” ប៉ុន្តែជា “ការផ្លាស់ប្តូរទំនាក់ទំនង របស់យើងជាមួយគំនិត”។

🔹 ទស្សនៈផ្លូវចិត្តវិភាគ (Psychoanalysis)

តាមទស្សនៈផ្លូវចិត្តវិភាគ គំនិតជាច្រើនដែលរត់កាត់ចិត្តយើង មិនមែនជាខ្លួនយើងពិតប្រាកដទេ។ វាជាសម្លេងឆ្លុះបញ្ចាំងពីអតីតកាល ជាបំណែកនៃការចងចាំ ការភ័យខ្លាច ការរំពឹងទុក របួសផ្លូវចិត្ត និងកម្មវិធីដែលបានបង្កប់នៅក្នុងចិត្តអវចេតនា។

នៅពេលយើងចាប់ផ្តើមអង្គុយស្ងៀម អ្វីៗដែលធ្លាប់ត្រូវបានសង្កត់ទុក ក្នុងភាពងងឹត នឹងចាប់ផ្តើមលេចឡើងមកផ្ទៃខាងលើ។

ហេតុនេះហើយ មនុស្សជាច្រើនយល់ច្រឡំថា “កាន់តែធ្វើសមាធិ កាន់តែគិតរវើរវាយ”។ ការពិតគឺ មិនមែនអ្នកគិតច្រើនជាងមុនទេ ប៉ុន្តែអ្នកកំពុងចាប់ផ្តើមមើលឃើញ នូវភាពរវើរវាយ ដែលមានស្រាប់គ្រប់ពេលវេលា។

🔹 ទស្សនៈវិទ្យាសាស្ត្រខួរក្បាល

១. នៅពេលមនុស្សរស់នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

ខួរក្បាលជាទូទៅដំណើរការ នៅក្នុងរលកបេតា (Beta) ប្រហែល 13–30 Hz។ វាជារលកនៃការគិត ការវិភាគ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងសម្ពាធផ្លូវចិត្ត។

ប៉ុន្តែនៅពេលរាងកាយចាប់ផ្តើមសម្រាក ខួរក្បាលនឹងផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់រលកអាល់ហ្វា (Alpha) ប្រហែល 8–12 Hz។ វាជាដំណាក់កាលដែលរាងកាយស្ងប់ស្ងាត់ គំនិតថយចុះ ហើយការយល់ដឹងពីខាងក្នុងកើនឡើង។

នៅពេលសមាធិកាន់តែជ្រៅ មនុស្សខ្លះអាចឈានចូល រលកថេតា (Theta) ប្រហែល 4–8 Hz ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ភាពច្នៃប្រឌិត ការចងចាំជ្រៅ ការស្រមើស្រមៃ និងការចូលដល់មាតិកា នៅក្នុងចិត្តអវចេតនា។

ក្នុងស្ថានភាពនេះ ខួរក្បាលមិនបានឈប់ដំណើរការទេ ប៉ុន្តែកំពុងដំណើរការ ក្នុងរបៀបមួយផ្សេងទៀត។

២. អាថ៌កំបាំងនៃរលកខួរក្បាល

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកប្រសាទ បានរកឃើញថា អ្នកដែលអនុវត្តសមាធិជាប្រចាំមិនមែនមានខួរក្បាល “ស្ងាត់ជាង” មនុស្សដទៃទេ ប៉ុន្តែមានខួរក្បាល “សម្របសម្រួលគ្នាបានល្អជាង”។

តំបន់ផ្សេងៗនៃខួរក្បាល ធ្វើការស៊ីសង្វាក់គ្នាកាន់តែប្រសើរដូចជាវង់ភ្លេងអ័រខេស្ត្រា ដែលឧបករណ៍ភ្លេងទាំងអស់ ចាប់ផ្តើមលេងក្នុងចង្វាក់តែមួយ។

ដូច្នេះ ភាពស្ងប់ស្ងាត់ មិនមែនជាការគ្មានសម្លេងទេ ប៉ុន្តែជាការដែលសម្លេងទាំងអស់ ស្ថិតនៅក្នុងភាពសុខដុមរមនា។

៣. ហើយ Quantum ពាក់ព័ន្ធអ្វី?

តាមវិទ្យាសាស្ត្រសម័យបច្ចុប្បន្ន នៅមិនទាន់មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ដែលបង្ហាញថា សមាធិ បង្កើតបាតុភូត Quantum ពិសេស ដែលអាចពន្យល់អំពីស្មារតីមនុស្ស ដោយផ្ទាល់បានទេ។

៤. តើសមាធិអាចជួយអ្វីខ្លះ?

ក្នុងន័យទស្សនវិជ្ជា សមាធិជួយឱ្យមនុស្ស រួចផុតពីការឆ្លើយតបដោយស្វ័យប្រវត្តិ។

ពីដើមដែលចិត្តរត់តាមគំនិតគ្រប់យ៉ាង ក្លាយទៅជាអ្នកសង្កេតមើលវិញ។ ហើយនៅពេល “អ្នកសង្កេត” ចាប់ផ្តើមកើតមានលំហនៃ “លទ្ធភាព” ក៏បើកទូលាយឡើង។

យើងមិនចាំបាច់ ឆ្លើយតបដដែលៗទៀតទេ។

មិនចាំបាច់ខឹងដូចមុន មិនចាំបាច់ភ័យដូចមុន មិនចាំបាច់ក្លាយជាមនុស្សដដែល ម្តងហើយម្តងទៀតឡើយ។

៥. អាថ៌កំបាំងដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុត

តាមពិតទៅ សមាធិមិនមែនជាការធ្វើឱ្យខួរក្បាលស្ងាត់ទេ ប៉ុន្តែជាការរកឃើញថា ទោះបីគំនិតមានសម្លេងខ្លាំងប៉ុណ្ណា ក៏នៅតែមានអ្វីមួយ ដែលស្ងប់ជាងគំនិតជានិច្ច។

គឺមាន “អ្នកសង្កេត” នៅពីក្រោយគំនិត។

មាន “ការដឹងខ្លួន” នៅពីក្រោយអារម្មណ៍។

មាន “ភាពនឹងនរ” នៅពីក្រោយគ្រប់ចលនា។

ហើយនៅពេលយើង ចាប់ផ្តើមប៉ះពាល់ដល់លំហនោះ... យើងនឹងយល់ថា យើងមិនមែនជាគំនិតរបស់យើងទេ។ យើងមិនមែនជាអារម្មណ៍របស់យើងទេ។ យើងមិនមែនជារឿងរ៉ាវទាំងអស់ ដែលខួរក្បាលកំពុងនិទានឱ្យស្តាប់ទេ។

យើងគឺជា “អ្នកដឹង” ដែលកំពុងសង្កេតមើល អ្វីៗទាំងអស់ឱ្យឆ្លងកាត់ទៅ។

ដូចជាមេឃ ដែលមិនធ្លាប់ក្លាយជាពពក។

ដូចជាមហាសមុទ្រ ដែលមិនធ្លាប់ក្លាយជារលក។

ហើយនោះ ប្រហែលជាអាថ៌កំបាំង ដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតមួយនៃសមាធិ។ វាមិនមែនជាការបញ្ឈប់ខួរក្បាលទេ ប៉ុន្តែជាការភ្ញាក់ដឹងថា មានអ្វីមួយនៅក្នុងខ្លួនយើង ដែលស្ងប់និងនឹងនរ តាំងពីមុនពេលគំនិតណាមួយកើតឡើងទៅទៀត។

=== ^^^ ===

#meditation #សមាធិ

@ ដកស្រង់ពី Facebook page < Chhon Kimkanikar - ឆន គីមកណិការ > -- កញ្ញា ២០២៦

@ អត្ថបទទាក់ទង

១. រៀនអនុវត្តសតិដឹង - Start mindfulness